Irmon Kabuverdianus, Nu Uza Y Divulga Alfabétu Kabuverdianu Ofísial(AK, ex-ALUPEC)
Friday, October 10, 2008
Kriolu dja da sapatéta ta bai … El ka ten tadju, nau!
Pa Agnelo A. Montrond
Dedikatória: Pa louva nha amigu y pulítiku karismátiku Cecilio Cabral, fidjadu-l Nos Prizidenti Pedro Pires y subrinhu karnal di Amílcar Cabral
Pa mata un formiga nu ka meste uza kanhon, nen bonba di neutron …
Pa kenha ki ta ntende meia palavra é basta
Es é razon di sér di es nha puema rasteru, renti txon
//
É mi própi ki é Kriolu nasidu y kriadu na Kabu Verdi
N ten sinku séklu
Má N ka batizadu nen rajistadu tê inda
N sa ta bai ku nha pé
Pa-m bai batiza y rejista nha kabésa
Óra dja txiga …
//
N ta ratxa na tenpestadi di béntu Sul ki é nha trabiseru
Y N ta da sapatéta ta bai sén tadju
//
Rabulisu ki é nha silénsiu ka ta disvia-m atenson
Ki fare txoru di mininu moru
//
Txeia ka ta tadja-m na rubera
Kontra más trubada
Ki ta nina-m
Óras ki el ta ratadja na séu
//
Ralanpu ki é nha sónbra ka ta pega-m
Mi é más rápidu ki lus na sukuru di se klaréza
//
N ka ten médu-l morti
Ki fari di finadu
//
Ka bu djobe-m lutu
Ka bu mexe ku mi
Dexa-m susegadu mos
N ka ta aviza-bu más ma ken aviza amigu é
//
Ka bu ben tenta linpa bu mon xuxu di tirna na mi
Bu pensa ma é ku kudje paduku ó ku kamunga ki ta skrebedu puezia?
Ná susega. Ba da porku djanta, ta fika-bu midjor.
//
Dédu miminhu
Simonsinhu
Pai-di-tudu
Furabolu
Mata-piodju
//
Mamá N ten fómi
Du ba furta
Es ta pega-nu
Du ta korre
Xa-m ratira londji di nhos
//
Dexa di pirsigi-m
Para di djobe-m lutu
N ta marafusta na bo
N ta bafabu ki nen pizadéla
N ta morde-bu ki nén furmingóna préta
N ka ta larga-bu tementi burru prétu ka ruza
Tementi kabra motxa ka nberra três bes
//
Si N pega mundu roladu ku el
Na es jogu di kabra-séga
N ta rabenta-s pan
N ta bira tudu kuza na un pontu brumedju
Sén dimenson
//
N ta xinta-s baxu-l zéru
Pariba-l di infinitu
//
Es k’é Ioti Pingu d’oru
N ta resita-s vérsu ku rima y melodia di soku-l Puéta
Ken ki leba-l
Ta pensa ma é karru ki dja da na el
//
N patia na Rubera Trás di midinpinu
N odja kuza na Djédji-Léla
Má tê inda N ka fla ningen el
N tene-l gardadu pa prizenti …
//
É mi própi ki ta po-l bate ropa na rubera
Fitifiti-l na internet
Xagua-l na lua
Y seka-l na stréla
//
El ta liza-l gó na un kabu pértu
Dipos di infinitu …
//
Xa-m bai anti sukuru fitxa
N krê pasa Déus ki sta di lutu na se kaminhu
//
N ta nbrabise mar
Y N ta kakula ondias tê ki ba sérra
Ki ningen ka ta pode midi-l
N ta bira tudu kabu sukuru sima breu ta konpiti ku klaréza
Dirrumunhu gó ta ba kontra ku txuba na nogera
//
Motor di nha aviãu é itérnu
El ka ta para
Nen el ka ta kansa
//
Rafodju é fémia!
Txoma-m nha nómi
Si bo é omi
N ta kudi-bu ku un vérsu skerderu na fonti
//
Nhos dexa di arénga
Xa-m bai, N tene présa …
N ta volta já.
Ó diému, pega riju na pinsel
N sa tra-bu skada …
Agnelo A. Montrond
Thursday, October 9, 2008
WELCOME NEW VOTERS!

A Celebration of First-Time Voting for
Brockton's New U.S. Citizens & All First-Time Voters
When: Tuesday, October 21
5:30 - 8:00 p.m.
Families are welcome for activities!
Share a free rice and chili supper with neighbors!
Where: The Brockton Public Library
Main Library
304 Main St. on the corner of White Ave.
Celebrate New Citizenship!
Find Out Where You Vote!
Study a SAMPLE Ballot!
Celebrate First-Time Voting on Tuesday, November 4th!
All polling places will be open from 7:00 a.m. to 8:00 p.m.
Park in the library's parking lots on White Avenue. The BAT bus # is 2.
Come in the White Avenue door to Lingos Auditorium.
For questions, please call Malice at 508-580-7890, ext. 205. Or leave a message telling us how many are coming with you.
Co-Sponsors: the Adult Learning Center; BrocktonGOTV. Others are welcome!
Reminder:
REGISTER TO VOTE for a new president/vice president:
The last day is next Wednesday, October 15.
For more information, please visit the website: www.brocktonGOTV.org
or call 508-941-5670
Sunday, October 5, 2008
O Veneno Da Intriga
Brockton, Estados Unidos da América - Existem inúmeros produtos que são tóxicos e que evitamos porque podem destruir-nos. A intriga é um veneno e, pela sua toxicidade, mata!
A intriga é conhecida por vários nomes: mexerico, coscuvilhice, tramoia, fofoca, etc.
É um mal que entrou no mundo com os primeiros seres humanos, conhecidos por Adão e Eva. E, desde então, têm passado de geração para geração. E, nessa sequência, nem os santos escapam à sua toxicidade. Jesus foi condenado à morte pela intriga dos seus adversários.
Geralmente, o intriguista é um indivíduo sem character e, por isso, complexado. Defeito de formação; consequência de uma origem duvidosa. Daí, a sua necessidade de auto-afirmação.
Geralmente o intriguista não dá cara: esconde-se porque é covarde. Leva e traz, mas no anonimato. Tem esta expressão: “ Não digas que disse; não confirmarei, se disser que eu disse”.
Nos tribunais é uma falsa testemunha.
Como Judas Iscariotes é capaz de vender o seu melhor amigo, porque é subornável.
O intriguista não é capaz de encarar a quem trai, “olhos nos olhos”, com ousadia, porque é covarde! Trabalha na sombra!
Mas, como toda a medalha tem um reverso, assim, a intriga … o intriguista, nem sempre dura! No jogo de levar e trazer acaba por não merecer a confiança de quem manda e de quem recebe. Alcoviteiro, acabando sendo posto à parte.
Como aconteceu a Judas Iscariotes, consumido pelo remorse, acaba por auto-destruir-se.
António Nobre Leite
Brockton, Massachusetts, United States of America
Friday, October 3, 2008
ALIENASON KA TEN FUTURU

Nun artigu di opinion di Sinhor Napoleão Andrade intituladu “CABOVERDIANIDADE E CRIOLIDADE?!!” publikadu lisin http://liberal.sapo.cv/noticia.asp?idEdicao=64&id=20632&idSeccao=527&Action=noticia , un monti di komentaristas ta ruma, sima barexa, na kes patriota ki sa ta tenta labanta esensia di nos identidadi la na Merka – nos lingua! Ta djunta nes patriotas pa da ku po!
Pa kes komentaristas, N ta fla-s es kuzas li:
Tudu kes sapateta di nhos e pabia di skodja di varianti di Bersu di Nason Kabuverdianu pa bazi di ensinu na Merka. Varianti di bersu, pa un banda, e papiadu pa mas di 55% di Kabuverdianus. Pa otu banda, kes otu 8 varianti e papiadu, kada un, en media, pa menus ki 6% di Kabuverdianus.
Kal varianti ki profesoris la na Merka debeba toma pa bazi? Kel ki ta papiadu pa mas di 55% di populason o un di kes ki ta papiadu pa, en media, menus ki 6% di populason?! Sima nhos ka kre risposta di algen ku tinu, nhos pulitika e di mai falsu dianti di rei Salomon: mata lingua kabuverdianu = ka nxina ninhun varianti.
Storia ta rejista ma omis di valor pega na arma pa se lingua maternu nxinadu. Storia ka ta rejista ma verdaderus fidju di un Nason ba tenta inpidi algen di nxina se lingua maternu. Es dejeneradus ta ba pa lixu di storia!
Forti ignoransia – nhos ka sabe ma nen ingles e ka lingua ofisial di Merka?! Lingua ta studadu pa ko-mu-ni-ka. Si kes ki sa ta studa lingua kabuverdianu sa ta konsigi komunika ku otus Kabuverdianu, kel la signifika ma ensinu di nos lingua la na Merka e util...
Tudu Sekson di prinsipais jornais inpresu di Kabu Verdi skrebedu na nos lingua sta skrebedu na ALUPEC. Oji sedu (02Outubru2008), na ta ben di atual bairu mas xiki di Kabu Verdi pa sentru di “Kapital ki ta uni-nu”, na Kebra Kanela, djuntu di undi Angolanus sa ta ba konstrui un luxuozu konpleksu turistiku (konpleksu ki ten nomi skrebedu na ALUPEC), N atxa un outdoor nobu, ki ta fala di Yogurt IOGUREL, skrebedu na ALUPEC. Mas pa frenti, N atxa un otu outdoor di Serveja Nasional STRELA skrebedu na ALUPEC. Mas dianti, N atxa mas un otu outdoor di TELECOM skrebedu na ALUPEC... Enfin, persentajen di outdoors na nos lingua skrebedu na ALUPEC sa ta aumenta dia pa dia!
Istu e, enprezas di reklami dja ntende ma ka e normal kontinua ta skrebe nos lingua na bazi di livru "N TA ATXA" di Profesor Doutor Leigu. Ma pa es faze un reklami di KUALIDADI es ten ki ba djobe na livrus kuze ki sientistas ta rekomenda sobri ortografia di nos lingua. Un profesional ta akredita na siensia, non na livru “N TA ATXA” di Profesor Doutor Leigu.
Nos independensia dja nu TOMA dja! Kolonialistas, alienadus i ajentis di alienason, nu da-s tiru, po-s fora nos tera na 1975 dibaxu di es kanson "Katxor di 2 pe / si nhos ka kre / nhos ten ki kre / nos INDEPENDENSIA!"
Gosi, atraves di internet i, normalmenti, ku nomis falsu, es alienadus i ajentis di alienason ta ben ladra kontra esensia di nos kultura – LINGUA KABUVERDIANU sabi doxi! Nhos kontinua ta ladra na ladera! Ti ki nhos kansa, nhos ba txupa limon! Si kel la ka txiga-nhos, nhos ba da kabesa na paredi! Tudu pa sisi pabia nhos ka pode inpidi-nu di uza nos lingua na nos txon LIVRI, nen di uza-l di akordu ku siensia!
Ridikulu – modi nhos kre pa N skrebeba es artigu li? Na bazi di livru “N TA ATXA” di Profesor Doutor Leigu o na bazi di rekomendasons di sientistas aprovadu pa NOS Governu atraves di Dekretu-Lei nº 67/98, di 31 di dezenbru di 1998?! Mi e Mestri en Siensia (Ekonomia) pa Universidadi di Wyoming, Merka, ku media di notas, GPA, di 3.76 = 94% = 18.6/20. N ta akredita na SIENSIA i non na manias!
Na nves di kontinua ta fla idiotisis nun purtuges mariadu, nhos ba studa Dekretu-Lei 67/98 na site www.kauberdi.org/alupec.pdf o na site http://alupec.kauberdi.org/decreto-lei-67-98.html . Si nhos tene falta di tenpu, nhos pode spreta un rizumu na es site http://alupeckatentadju.blogspot.com/2008/08/bu-sabeba-ma-pa-skrebe-nos-lingua.html.
Uapu! Ka ten tadju!
Marsianu nha Ida padri Nikulau Ferera
Wednesday, October 1, 2008
Capeverdeans for Obama and Biden

There will be an important meeting tomorrow, Thursday, October 2nd, at 5:30 PM, at the Cape Verdean Association, located at 575 N. Montello Street in Brockton.
All those in attendance will be strategizing for approximately an hour as to how Capeverdeans can help the Obama campaign. If you are interested, please attend and invite your fellow CV friends to participate in this important meeting.
Sunday, September 28, 2008
Un brévi sinópsi sobri perkursu di Nos Prizidenti Pedro Pires
Dedikatória: N ta dedika es textu pa louva nha ex-prufesóra di idukason fízika na Liséu Domingos Ramos, na Praia, na 1976, D. Adelcia Pires, Primera Dama di Kabu Verdi, ki inspira-m y mostra-m kaminhu di susésu, sobretudu kantu ki el skodjeba mi pa bai entrega um bouquet di flor a Dr. Agostinho Neto, na muméntu ki el ta dizenbarkaba di avion na aeroportu di Praia, ki na altura éra Prizidenti di Repúblika Popular di Angóla, y ki baba pa Kabu Verdi na un vizita ofísial. Kel jéstu foi tãu signifikativu pa mi, el kria-m un elevadu sintidu di auto-estima y di auto-kunfiansa, y é talves pur isu ki el fika markadu pa sénpri na nha mimória. Obrigadu, Sinhóra Prufesóra.
N atxa ma é oportunu konpartilha ku leitoris, es nha textu, ki foi aprizentadu onti, na jantar di Gala di Nos Prizidenti, Pedro Pires, na Lantana, Randolph, na Mérka, pa Maria João Vasconcelos y Any Chantre, ki ku taléntu, mestria y elokuensia, kativa atenson di kel plateia di gentis ki staba la, y ki sigi-s di pértu, ku atenson y nun krexsendu di interesi, pa obi kes palavras ki a sigir nu ta transkreve:
N ta xinti orgulhóza di ten es priviléjiu di konpartilha ku nhos tudu ki digna onra-nu li oji ku nhos amável prizénsa na es jantar di gala, alguns muméntus y faktus markantis na perkursu di Nos Prizidenti, nun linguájen sínplis sima se dimenson umana di un líder pulítiku ínpar y inegualável, y tanbe na lingua di Térra ki tantu el ten kontínuamenti lutadu y labutadu pa el, di un fórma inkansável y abnegadu. Y nu ta kumesa pa prinsípiu y nu ta konvida nhos pa nhos sigi-m pasu a pasu, luta a luta, konbati a konbati, y konkista a konkista.
Na dia 29 di Abril di 1934, un kuza grandi kontise na Djarfogu! Ka foi vulkon ki spludi, nén ka foi txon ki treme. Pelu kontráriu, foi nobidadi sabi ki treme Djarfogu interu, kantu ki pasadinha di péna azul traze Kabu Verdi kel arbisa sabi di un mininu patrióta ki ben mundu pa ben liberta nos povu di sufriméntu, y dizafronta nos gentis di tantu trabadju riju y tratu mofinu. Di nómi konplétu Pedro Verona Rodrigues Pires, kel mininu ki gatinha y ki kumesa ta odja injustisa ku odju di Djarfogu, se ninhu, ki dipôs ba ta kria y ta bira grandi, ki xinta na kartera di skóla, primeru na S. Filipe na Fogu, dipôs na Praia y na Sanvisenti, y finalmenti na Lisboa, Purtugal, sénpri ta sunha ku liberdadi y fraternidadi, y preokupadu ku kuzas ki el staba ta obi ku orédja di revólta y ta odja ku odju di determinason di un verdaderu líder vizionáriu, korajozamenti y ku un sentiméntu nasionalista y patriótiku mutu forti di un dever pa kunpri pa ku se povu, el larga skóla y el troka oportunidadi di susésu pesual ki el teneba pa frenti na se karrera universitáriu, y djuntu ku Amílcar Cabral, Aristides Pereira, y otus, el riska se bida na matu di Giné, sén médu-l morti, ku raiba-l d’abuzu, pa liberdadi di tudu nos ki oji orgulhozamenti ta fla ma nos é kabuverdianus livri, indipendenti y demokrátiku, má sobretudu pa ki tudu kabuverdianu pode ba skóla un dia. Desdi sénpri el akredita na viabilidadi di Kabu Verdi komu un país independenti, livri y soberanu, na un altura en ki dúvida éra sertéza pa kuazi tudu algen.
N ka krê alonga mutu txeu, N ta sér brevi y N ta pasa en revista alguns muméntus y faktus más relevantis na perkursu di Nos Prizidenti:
1934 – 1956: El nase, kria y vive na Kabu Verdi ti idadi di 22 anu. El tistimunha situason di fómi di 43 y 47 ki reforsa se patriotismu y segreda-l nesesidadi urjenti pa liberta Kabu Verdi di kel situason di duminason.Na 1956 el bai studa na Purtugal.
1961 – 1968: Klandestinamenti el bai atxa Amilcar Cabral y el integra PAIGC. El trabadja na Senegal y na Fransa ta mobiliza kabuverdianus partiotas pa gérra y el manti ligason sekrétu ku struturas di PAIGC na Kabu Verdi.
1968 – 1975: Pires foi komandanti di rijion militar di Giné Bisau. Na 1973 el foi skodjedu komu responsável di kumison nasional di PAIGC na Kabu Verdi. Na 1974, Pires regresa pa Kabu Verdi pa lidera PAIGC la. Es omi ten tantu koraji y vizon, ki kantu el binha di luta, na pasaji pa Sal, na 1974, el perguta se kabésa: « e es ki é Térra ki du luta pa el? Má nu ten ki kontinua es luta simé ...».
Sob se lideransa, PAIGC konsigi txeu avansu pa indipendensia di Kabu Verdi. Na Junhu di 1974 Pedro Pires foi eleitu menbru di parlamentu kabuverdianu . Na Dizénbru di 1974, na kualidadi di xéfi di delegason di PAIGC, Pires negosia y sina ku guvérnu portuges, transison pulítika, ki kaba pa dizenboka na indipendensia na 5 di Julhu di 1975. Na dia 6 di Julhu di 1975 el foi ileitu prumeru ministru di nason indipendenti ki éra Kabu Verdi.
1975 – 1990: Na fin di anus 80, mididas pa liberaliza ekonomia nasional y atrai investiméntu extérnu foi implementadu ku algun susésu pa guvérnu di Pedro Pires. Na 1981, Pires foi ileitu sekretáriu jeral adjuntu di PAICV. Duranti três mandatu konsekutivu, na un periudu di 15 anu, ki bai di 1975 a 1990, guvérnu lideradu pa Pedro Pires inplementa un pulitika stratéjiku, tátiku, proativu y pragmátiku pa konstrui un nason global y un stadu organizadu, efisienti y kredível, sénpri ku odju na un futuru kada bes midjor, apezar di ki pontu di partida foi situason di pobréza extrému, ku agravanti di falta di rekursus. País konsigi un melhoria substansial na saudi, idukason analfabetizason, kualidadi di vida y na diféza di meiu anbienti. Na planu internasional, guvérnu di Pedro Pires kria un Stadu útil, y dizenpenha un papel ixtremamenti inpurtanti na prusésu di negosiason ki dizenboka na indipendensia di Namíbia y na ivakuason di prezénsa di militaris kubanus y sul-afrukanus di Angola. Na Fevereru di 1990, komu un vizionáriu ki konsigi odja na óra H y xinti na muméntu sértu nesesidadi pa un mudansa radikal na sistema pulítiku kauverdianu, Pires lidera prusésu di introduson di sistéma di multipardidarismu na Kabu Verdi, y el da abertura pulitika, ki decorre na paz, tranquilidade e respetu pa jogo dimocratiku.
1990 – Prizenti: Na seténbru di 2000, el anunsia se kandidatura a kargu di Prizidenti di Repúblika di Kabu Verdi, y el kaba pa ser ileitu Nos terseru Prizidenti na dia 25 di Fevereru di 2001. El foi ri-eleitu Nos Prizidenti na últimus eleisões prizidensiais. Se ixsilenti dizenpenhu é un orgulhu pa Kabu Verdi y pa nason kabuverdianu na se globalidadi. Nos Prizidenti Pedro Pires resebi sigintis distinson: Na Marsu di 2007, el resebi diploma « Honoris Causa» na Universidadi Federal di Ceara na Brazil; Órden Amílcar Cabral di Kabu Verdi; Medalha Amílcar Cabral di Guinea-Bissau; Órden di Liãu di Senegal; Órden Infanti D. Henrique di Portugal.
Pa tudu ki el ten fetu y ki el ta kuntinua ta fazi en prol di dizenvolviméntu di Kabu verdi y di Nason Kabuverdianu N ta gostaba di pidi nhos tudu pa nhos labanta pa da un salva di palmas pa Nos Prizidenti, Pedro Pires, y pa se espoza, Primera Dama di Kabu Verdi, D. Adelcia Pires, y ses fidjas Sara y Indira Pires.
Obrigada.
Thursday, September 25, 2008
Pedro Pires na 63ª sessão da AG das Nações Unidas: Um mundo de incertezas

Senhor Presidente da Assembleia-Geral,Devo, antes de mais, saudar e felicitar Vossa Excelência pela sua brilhante eleição. Desejo-lhe, igualmente, uma presidência bem sucedida.
Saúdo, igualmente, o Sr. Secretário-Geral, BAN Ki-Moon, e manifesto-lhe o meu elevado apreço pelo seu empenho em prol da paz, do diálogo e da prosperidade para todos.
Senhor Presidente,
Senhor Secretário-Geral,
Minhas Senhoras e meus Senhores,
O mundo é cada dia mais complexo, pois, é portador de múltiplos desafios e de inúmeros riscos e incertezas.
Este estado de coisas pede mais multilateralismo, mais responsabilização colectiva e melhor cooperação. Em suma, reclama e espera mais e melhor Nações Unidas.
A conjuntura mundial vem atravessando uma crise profunda e multifacetada: financeira, energética, alimentar e ecológica.
Com efeito, estamos enfrentando uma conjuntura carregada de incertezas de curto e longo prazo, marcada pela instabilidade financeira, pela volatilidade cambial, pela escalada de preços do petróleo e das matérias-primas alimentares e por uma economia mundial globalmente conturbada. Estão em causa a segurança económica, a segurança humana, a segurança político-militar, enfim, a segurança geral e colectiva.Ao lado, a criminalidade transnacional organizada e o terrorismo ameaçam a legalidade e a ordem internacional.
Outrossim, os efeitos do aquecimento do planeta e da mudança climática e os riscos de sua complicação são factos reais que interpelam líderes e instituições mundiais.
Não se conseguiu ainda ganhar a paz mundial. Os focos de conflitos armados não estão extintos. Pelo contrário, ressurgem vezes sem conta ou se mantêm em fogo brando. Acrescem-se novos factores de tensão, em diversas latitudes. Porém, estou em crer que estamos de acordo em que a guerra não é a melhor via para superar esses desafios.
Igualmente, não se conseguiu construir a segurança e a confiança entre todos e para todos, grandes ou pequenos, ricos ou pobres.
Ora, sem segurança, sem estabilidade social, sem coesão política e institucional, e, sobretudo, sem confiança recíproca entre os actores políticos internacionais, torna-se difícil promover as premissas capazes de contribuir para garantir a solução dos grandes problemas globais, a resolução dos grandes desafios e vencer a pobreza extrema, as grandes endemias e, bem assim, ultrapassar as actuais assimetrias socioeconómicas mundiais.
Com a adopção dos Objectivos de Desenvolvimento do Milénio, a comunidade internacional comprometeu-se, precisamente, a contribuir para a superação dessa situação insustentável. Urge, por conseguinte, garantir a manutenção de um ambiente internacional favorável ao cumprimento dos compromissos assumidos, isto é, favorável ao crescimento socioeconómico dos países mais pobres, à erradicação da pobreza extrema, à consolidação da paz, ao diálogo e à cooperação internacional, em favor do equilíbrio internacional, da defesa da vida e do futuro do planeta.
Da presente crise financeira, têm-se sobressaído a instabilidade dos mercados financeiros e a volatilidade dos movimentos de capitais, pondo em risco a estabilidade económica mundial. Urge repensar a arquitectura financeira mundial. Parece-me necessário acordar novas formas de regulação financeira, eficazes e aceitáveis por todos, enfim, confiáveis.
A crise alimentar colocou em situação de precariedade alimentar centenas de milhões de pessoas. Está claro que é urgente agir para garantir uma maior produção agrícola, capaz de dar satisfação às necessidades actuais e futuras. Este objectivo requer a promoção de políticas agrícolas condizentes com as exigências da situação, a parceria dos estados ricos e tecnologicamente mais avançados, bem como, o apoio técnico dos organismos internacionais; exige que se dê atenção à modernização e ao aumento da produção e da produtividade agrícola nos países e regiões afectados. Estou a pensar no meu país e no continente africano.
A escalada de preços do petróleo vem colocando graves problemas às economias dos países menos desenvolvidos e “não-produtores”. Interrogo-me: por quê não pensar em formas de compensação aos países pobres e mais lesados, diante da acumulação de enormes excedentes financeiros? Certamente, não bastaria este acto de justiça e solidariedade. Pois, impõe-se agir, individual e colectivamente, e continuar a impulsionar o uso das energias alternativas e a eficácia energética e, ao mesmo tempo, promover a redução da dependência dos recursos energéticos fósseis.
Impõem-se medidas globais e urgentes para ultrapassar a grave crise ambiental e abrir perspectivas inovadoras e seguras para o futuro da humanidade. Este é o desafio que somos chamados a enfrentar com sentido de futuro e, obrigatoriamente, vencer, para o bem de todos.
Seguramente, estaremos de acordo em que a humanidade vive uma era decisiva e, possivelmente, de ruptura com os paradigmas do passado recente, um tempo de gestação, na dor, de um novo mundo.
Senhor Presidente,
Experiências recentes mostram que nenhum Estado pode encarregar-se, isoladamente, da gestão e solução dos grandes desafios e dos complexos problemas globais que o mundo enfrenta. É a nossa instituição universal que, para tal, reúne as condições essenciais e está provida da necessária responsabilidade colectiva. Logo, é à ONU que incumbe a gigantesca missão de promover e assegurar uma melhor e mais eficaz governança mundial.
Porém, para cumprir este papel, hoje, mais complexo que nunca, a ONU está chamada a adequar-se aos desafios do século XXI, a expressar as grandes linhas de força do mundo contemporâneo, a garantir e transmitir confiança a todos os seus Estados membros. Para tal, é indispensável o aperfeiçoamento e a reforma do sistema onusiano e, sobretudo, é urgente alargar e fortalecer a representatividade e a legitimidade do Conselho de Segurança.
Senhor Presidente,
Há 35 anos, a 24 de Setembro de 1973, a República da Guiné-Bissau ascendia à sua soberania nacional, no seguimento de uma árdua luta de libertação. Saúdo a representação da Guiné-Bissau! É nossa firma convicção de que este país irmão saberá ultrapassar as dificuldades da actual conjuntura e consolidar os fundamentos da sua estabilidade e do seu Estado de Direito.
Por fim, permitam-me, Senhoras e Senhores, saudar as recentes eleições legislativas em Angola e felicitar o povo e as autoridades angolanas pelo civismo e transparência que marcaram esse importante acto eleitoral. De igual modo, saúdo os compromissos políticos que conduziram ao fim da crise política no Zimbabué.
São o testemunho da emancipação e da vontade de progresso do nosso continente que manifesta, assim, estar aberto a incorporar-se nesta nova era e neste mundo novo que se prenunciam. Muito obrigado.
NY, 24 de Setembro de 2008
Tuesday, September 23, 2008
Kel Galu é un poka-brigónha!
Agnelo A. MontrondTen un galu ki ka é própi galu.
Se piskós txukidu é peladu sima pelada-xô di ká Txalu.
Se pérna paduku é kurtu sima kel di kel flanu.
El ta kanta rei di fédi sima kel kankan fédi di Djingilanu.
//
Kel galu é más invejozu ki kel galinha anâ, furfuia, y pedrada.
Kel galu ka ta feta ninhun franginha, nen kel di Dada.
Kel galu é un brigónha.
Se vos é roku y se péna é bénéni más ki própi pisónha.
//
Kel galu ka ten krista pamodi e mofinu.
Komu el é malisuadu, se spóra sai-l fóra di lugar di midinpinu.
Se txoru é sima falsu inu.
E ka ten papu, má el ten denti, y el ta kume só na kotxu-l Ninu.
//
Kel galu ten tudu érru y tudu difétu ki ten na mundu:
el é ségu, má el ta finji ma el ta odja;
manku, má é ka ta mankixa djuntu ku algen;
runhu, armadu en dretu;
raganhadu, má ta da pa kalmu;
stangudu, má ta da ma el ka ta liga nada;
mudu só di un banda-l bóka;
surdu, só pa un ladu;
malkriadu pa tudu ladu, dibaxu amá di riba;
fraku sima katxor di pekadu, má ta da ma el é di koraji;
ta koba só fédi, y ta da pa idukadu djuntu ku algen;
brutu, ta da pa mansu;
fazedor di kontu, ta da pa sériu;
kabésa ka prontu, armadu en puéta di me-dia pa tardi;
invejozu, ta da pa rilijiozu;
temozu, ki nen karneru;
burru, sén rabitxi nén albarda;
malandru, ta da pa fidalgu;
papiador, ta da pa rezervadu y …
//
Kel galu é ka própi galu.
E ka ta kanta na óra;
El ta ngana algen di madrugada;
El é galu brajeru;
Diretor di kapera;
Ku postu di pintonzinhu ta ba rubera na ladera;
Pa ba djunta ku se kuléginhas: furminginhas, largatixinhas, bagabaginhas y purginhas.
Se fé y se speransa é un dia tra un kursinhu na ruberinha pa-l pode bira un galon,
Ku katxu kunpridu y pérna más muskulozu pa-l ba rabida kotxu di se amiginhu na txikeru.
//
Kel galu ka bale pa kria,
Ki fare pa faze kaldu.
Anton kuzé nu ta faze ku el?
Kaldu, nau.
Feta ó gala galinha, tanbe nau.
Korda algen di madrugada y na óra, nén pensar.
Úniku kuza ki kel galu mofinu sabe ben é pega pedi pa-l ka kókó se pé, óras ki el ta kanta, pa-l fla:
“Dja-m kókó pééééééééééééé…; dja-m kókó pééééééééééééé… ”
Anton tudu kenha ki tene pedi ta da-l y el ta pega riju y di grasa.
É ka meste pagadu.
Só kel postu y kel títulu dja txiga-l.
Dja-l branku dja! Ken ki ka krê dexa.








