Irmon Kabuverdianus, Nu Uza Y Divulga Alfabétu Kabuverdianu Ofísial(AK, ex-ALUPEC)

Friday, March 12, 2010

Un Tributu Final Pa Nha Amigu Euclides Fontes


Mr. Fontes (19 di Seténbru 1950 – 9 di Marsu di 2009)

Pa Agnelo A. Montrond, USA

Dedikatória: Pa tudu studantis di «Brockton High School» ki oji dimonstra unidadi na diferénsa, onra-nu, y enfeita serimónia fúnebri, ku ses prizénsa y fótu di Mr. Fontes na ses kamizóla, riba di ses korason.

Brockton, Stadus Unidus, 12 di Marsu di 2010 – Na nha últimu konbérsu ku nha amigu, di nómi konplétu, Euclides Aguiar Joaquim Fontes, N fla-l: “Euclides, manhan N sa ta bai odja-u antis di bu bai pa ospital”. El responde-m ku kel se vós korajozu di ómi ki médu tinha médu di el, y el fla-m: “Montrond, ka bu preokupa, N sta dretu. Kel ó ki N ben di ospital, N ta txoma-u y nu ta kunbina ku Garcia y nu ta bai un kau pa nu bá konbersa un bokadu. N ka insisti, y N konkorda ku se prupósta y N fika ta spera pa se xamada.

E duru pa N akredita ma en ves di kel xamada, oji N sta li na simitériu na Brockton ta fla últimus palavras di Adéus pa Euclides. Euclides, pamodi bu dexa-m misó na es mison ta uza létras ki sta tudu di lutu?

Oji N ka sa ta papia sobri idukason ó sobri enpoderaméntu di nos jóvens. Nen N ka sa ta papia sobri pulítika. Nhas palavras oji e ka sobri ofisializason di Kriolu.

Oji N sa ta fla Adéus a pai di Katia Fontes, maridu di Agueda Fontes, fidju di Nha Bela, jénru di Dóna Fininha, nha amigu y koléga Euclides ki tanbe éra amigu di tudu algen. Nason kabuverdianu interu sénpri ta lenbra di bo y di bus legadus. Euclides, bo e un kanpion ki dexa Brockton, the «City of Champions», margudjadu na un tristéza prufundu; bo ki e alma di Liberdadi, spritu-l Justisa, y sonhu di Demokrasia Susial; bo ki e menbru di Asosiason di Ex-Prezus Pulítikus y di Asosiason di Konbatentis di Liberdadi di Pátria, un ómi di vultu, un marku distintu na Stória y Kultura kabuverdianu.

Nos tudu ki konvivi di pértu ku bo, y ki sta ku dór na es muméntu di bu partida, nu konxe-bu komu fidju, pai, avó, maridu, amigu, un líder, un ativista kumunitáriu, y un idukador ki sabia distingi muméntus pa ta ri, surri, konkorda ó diskorda sábiamenti. Di faktu, trabadjus y kontribuisons di Euclides na vida ka éra pa difende rikus ó elitis, ó pa ngraxa kes ki sta na puder. Éra sin pa difende y da vós a tudu kes ki ka ten vós y ka pode obidu; Éra tanbe pa faze opurtunidadis pa susésu txiga kada bes más pértu pusível di nos studantis na «Brockton High School».

N ta xinti falta imensu y sodadi sen fin di nha amigu di tudu óra, nha koléga di trabadju, di programa radiofóniku VOZ EDUCATIVA, di dibatis sobri ALUPEC na rádiu, di konbérsu na televizon, di kes famozu dés pontu, etc. Euclides ta kustuma falaba ku mi asin: “Montras, kuzé más ki nu ten ki faze pa nu djuda nos alunus más dretu inda, sobretudu minis ki ta txiga Mérka di novu? Nu meste inxina-s pa es prende ku ses érrus y ku ses fadjas ó insusésu akadémiku. N sabe ma komu professor el faze txeu diferénsa ki teve, ten y ta kuntinua ta ten un grandi inpaktu puzitivu na vida di tudu studantis ki el tevi duranti es kinzi anus ki el trabadja komu profesor na «Brockton High School», y naun só.

Mr. Fontes, un dedikadu y un verdaderu professor, un amigu sinséru, un menbru ativu di nos kumunidadi dja dexa-nu y dja el bai pa se últimu morada, giadu pa lus di amor, pás, filisidadi y prugrésu, y nos nu ta fika ku es dór ki ka ten fin. Na nos memória kuletivu ta fika iternamenti tudu di bon ki el faze, sobretudu se sonhu di un ómi ki sénpri luta pa un mundu midjor pa nos tudu.

Ses legadus ta fika pa sénpri na nos pensaméntu y na nos memória. El ta vive pa sénpri na nos korason maguadu. Nunka e ka tardi dimás pa fla verdadi ki e parti di iternidadi. Nhos dexa-m nha amigu durmi suségadu! Nhos dexa-l kuntinua ta sunha! Ka ningen korda-l. Ka nhos abri pórta pa sol ka da-l na odju.

Nha amigu Euclides Pás y Diskansu Itérnu. Até sénpri.

Wednesday, March 10, 2010

Mr. Fontes Faleceu Nos EUA

Prof. Euclides A. Fontes (1950 - 2010)

Por Agnelo A. Montrond, USA


É com profunda consternação e dor que cumpre-me informar a todos do falecimento, hoje, dia 9 de Março, em Boston, EUA, do colega e companheiro de profissão, Euclides Fontes, de 59 anos, mais conhecido por Mr. Fontes, como era carinhosamente chamado pelos estudantes no Brockton High School, onde trabalhava. Neste momento de profundo pesar, endereço à família enlutada as minhas sentidas condolências pela irreparável perda.


O passamento de Euclides Fontes é sem sombra de dúvidas uma enorme perda para a Nação Cabo-verdiana que ficou mais pobre com a partida desse ilustre intelectual. Recordamos com muita mágoa que Euclides Fontes foi um autêntico revolucionário, que desde muito jovem, denunciou as injustas práticas colonialistas de então, o que lhe custou privacidade de liberdade por algum tempo, pois foi cobardemente preso pela PIDE do regime fascista Português.


Ainda me lembro de ter entrevistado o activista e amigão de lutas e labutas na Associação cabo-verdiana de Brockton, onde foi Director juntamente comigo, com o Dr. Lourenço Garcia, o António Pires, e mais outros, no programa radiofónico, Voz Educativa, que juntamente animávamos nos idos anos 96 e 97. Nessa entrevista, revelou-nos que tinha sido preso pela PIDE por ter manifestado contra o regime de então, e que tinha passado pela prisão de Caxias em Portugal, tendo sido depois transferido para Angola e mais tarde para a cadeia de Tarrafal na ilha de Santiago, em Cabo Verde. Chegou mesmo a confidenciar-me, num dos vários momentos íntimos que alegremente compartilhávamos, que numa dada altura, partilhava a cela com o Dr. Eurico Monteiro, e mostrou-me uma camisola branca que guardava preciosamente na sua biblioteca em Brockton, a qual contem a assinatura do Dico e do Kauberdianu Danbará.
Euclides Fontes é nome que entra na história política de Cabo Verde, pois foi um dos deputados da Nação, que juntamente com Abílio Duarte e outros assinou a declaração da nossa independência nacional, e foi merecedor de um justo reconhecimento pelas autoridades cabo-verdianas. Mas tarde veio a ser dirigente do MPD. A sua valiosa contribuição porém não se esgota por aí, pois foi na qualidade de educador no Brockton High School que fez diferença nas vidas dos jovens que amavelmente lhe apelidavam de Mr. Fontes. Sou testemunho, pois vários são os estudantes que lhe enviaram cartas, poemas, e outras peças no hospital onde se encontrava internado, numa pura manifestação de solidariedade, amizade, e reconhecimento pela total entrega e abnegação como professor, educador, sendo que alguns chegam mesmo a considerar-lhe um amigo mais velho, um pai, ou um encarregado de educação. Euclides Fontes é um líder, uma referência e um modelo para as gerações mais jovens.


Mr. Fontes, era uma pessoa de uma simplicidade ímpar, que adorava a leitura e a escrita. Foi um Homem íntegro e transparente de personalidade vincada pela integridade que enformava o seu carácter de humanista e defensor da equidade social. Foi um acérrimo defensor da oficialização do Kriolu e do AK (ex-ALUPEC). Foi autor de vários artigos publicados em diversos periódicos, mormente os Rabelados de Santiago, e certamente deixou algumas obras ainda por publicar.


Enfim, como bem diz a célebre frase: morre o homem e fica a obra. Para morrer, é basta estar vivo. Sima kel múzika ta fla, Nu ben pa es mundu, nu ten ki bai pa séu, un distinu sértu ki nu ten ki kunpri.
Pás y diskansu itérnu a alma di nha grandi amigu Euclides.
Até senpri Euclides.
Os familiares recebem pêsames quinta-feira dia 11, das 4:00 às 8:00 PM, na casa funerária Russel & Pica Funeral Home, localizada na 165 Belmont Street, (Rt 123) Brockton, MA 02301-5107, tel (508) 586-0254.
O funeral será realizado na sexta-feira dia 12 deste mês. O cortejo fúnebre partirá da casa funerária Russel & Pica Funeral Home às 10:00 horas de manhã para o cemitério Melrose, situado em 45 Meadow Lane, Brockton, MA 02301-7116, tel. (508) 580-7833, onde o corpo será sepultado.

Monday, March 8, 2010

Deputado Júlio Correia visita círculo eleitoral dos Mosteiros

Dr. Julio Correia

03 Março 2010

Júlio Correia termina esta quarta-feira, uma visita ao concelho dos Mosteiros, onde, na qualidade de deputado da Nação, estabeleceu contactos com as populações e visitou alguns serviços sediados na região.



Correia esteve reunido com o presidente da Câmara Municipal, Carlos Fernandinho Teixeira, com o objectivo de analisar junto da edilidade assuntos de interesse para a autarquia, nomeadamente o problema do emprego público nos Mosteiros.

O deputado reconhece que, neste momento, a situação de emprego público carece de uma atenção particular, havendo uma clara necessidade de um posicionamento do Governo, no sentido de abrir frentes de trabalho, que poderão garantir subsistência às famílias mais carenciadas.

No referido encontro, foram igualmente abordadas outras questões, particularmente o impacto das obras no âmbito do MCA. O presidente da CMM fez saber ao deputado que o município dos Mosteiros desejaria discutir com o poder executivo alguns projectos que poderão ser incorporados no pacote que o governo deverá apresentar aos responsáveis do MCC.

A SEMANA

Saturday, March 6, 2010

Realizador Guenny Pires Publika Parti di filmi-dokumentáriu “Contrato” na Youtube

Realizador Kabuverdianu Guenny Pires

Balê péna odjâ tistimunhas ta kontâ kuzas ki es odjâ ó ki es sabê sobri kabuverdianus kontratadu ki bá pa Kaminhu Londji di Santumé.

Es filmi-dokumentáriu mostradu na Pan-African Film Festival, na Los Angeles, California, na mes di fevereru ki pasâ.

Duranti 81 minutus, Djarfogensi Guenny Pires ta mostrâ mundu kumó ki na sékulu XIX y XX guvérnu kulonial purtuges forsâ un monti di kabuverdianus pa bá komu kontratadu pa ba trabadjâ na plantasaun di kafé y di kakau na Santumé.

A SEMANA

Tuesday, March 2, 2010

Dr. Sidónio Monteiro participa do Seminário "Beijing+ 15", em Nova Iorque


Dr. Sidonio Monteiro
March 01, 2010

O ministro-adjunto e da Juventude e Desportos, Sidónio Monteiro, encontra-se nos Estados Unidos, onde participa do Seminário Internacional "Beijing+ 15", que se realiza em Nova York.

O evento que decorre de 2 a 9 de Março, é promovido pela Comissão da ONU sobre o Estatuto da Mulher.

A delegação cabo-verdiana é integrada pela presidente do Instituto Cabo-verdiano para Igualdade e Equidade e Igualdade do Género, Cláudia Rodrigues. Da delegação fazem parte ainda, a directora de Serviço do Instituto Cabo-verdiano para Igualdade e Equidade e Igualdade do Género, Talina Silva, o coordenador de Programas do Instituto Cabo-verdiano para Igualdade e Equidade e Igualdade do Género, Mário Marques, a presidente da Organização das Mulheres de Cabo Verde, Idalina Freire, e a delegada da Organização das Mulheres de Cabo Verde, em São Vicente, Louise Marie Mendes.

Saturday, February 27, 2010

Konbérsu Pardubaxu

Pa Agnelo A. Montrond, USA


Bidion ka pexi

Kamuga ka faka

Kaza di argen ka morada

Kumida di argen ka susténtu

//

Bu juis bu orédja

N ka frâ

Bu ka obi

Ken ki ka ta obi ta odjâ

//

Djutu morrê fifiri fikâ

Ken ki bá ka ta ben más

Ken ki ben ten ki bá

//

Bu ka nha nétu

Nen bu ka nétu nha batatera

//

Kazadu e ponba ki nesê kazadu

Trividu e móska ki sinta-bu na bu pratu

//

Nhordés ku se mundu

Santu ku se altar

Y mi ku kenha ki N krê

//

Trabadju riju

Tratu mofinu

//

Bu fra-m N fra-bu

Bu spia-m N spia-bu

Bu pintxa-m N pintxa-bu

Bu da-m N da-bu

//

Korda ta rabentâ sénpri e na más fraku

//

Mudjê bunita ka mestê pintura

Rapás radjador ka mestê dinheru

//

Koxa rodondu e pa Sr. kapatás

Miudjê feia e na kantu kaza

//

N ka ten partidu

Nha partidu e nha tanboru di mindju

Y nha kartera intxidu tubuku dentu nha djibera

Di réstu e kantiga

//

Karneru nesê ku se lan

Kantu más fundu bu korta-el

Inda más finu el ta tornâ nesê

//

Balenti e katxó

Albarda e pa burru

//

Pegâ sumâ Maria tres pisina-sina

Ki ten sina d’omi amá di mudjê

Bo e spotu sen rabitxi

Má juis gó e Soza ki ta po argen el

//

Ka bu po fé ku sapatu dufuntu

Só monti ku monti ki ka ta tapâ

Kada midor ten se sogoreia

//

Kenha ki kumê kokoróta na kaleron

Ta obi trubada ku ralanpu dia di se kazaméntu

//

Sodadi ka ta mata

Papa kenti ta kumedu di bórta

//

Idukasan ben di koléju

Y koléju ben di Lisboa

Bu pá ka d’el

Bu má ka d’el

Y bo na el e te tolera

//

Da un tóki bu fuji pa ladu

Si el ka kai, e ka ta kai nunkamás

Pilon pan txuba txobê!

Sabedoria popular






Monday, February 22, 2010

KA TEN TADJU KI TA TADJA-NU PA NU OFISIALIZA KRIOLU

Brockton, 21 di fevreru di 2010 - Dedikatória: N ta didika títulu di kabuverdianu di anu 2009, ki N ganha resentimenti na sondájen realizadu pa FORCV, a Dr. Marciano Moreira, más konxedu pa Marsianu Nha Ida Padri Nikulau Ferera, un verdaderu konbatenti pa liberdadi linguistiku y kultural na Kabuverdi, y N ta didika-l tanbe pa kauza y muviméntu en prol di ofisializason di KRIOLU. Inda N ta didika-l pa kada konbatenti di es luta y labuta pa nos terseru liberdadi linguistiku y kultural: liberdadi di papia, lé, obi, skrebe, y rasiusina na kualker varianti di Kriolu di Kabuverdi, en pé di igualdadi ku purtuges y linguas di paizis di akolhiméntu di kabuverdianus na diáspura.

Oji e dia ideal pa riflekson sobri nos situason linguístiku. Dia vinti y un di fevreru e dia internasional di lingua nativu, ki foi observadu pa priméru bes, na dizaséti di nuvénbru di mil nuviséntus y nuvénta y nóvi. Na kel mesmu anu, es dia foi stablesidu y proklamadu komu tal, na konfêrensia jeral di UNESCO – Organizason Idukativa, Sientifiku y Kultural di Nasons Unidas, pa promovi diversidadi y pluralidadi linguístiku y kultural. A partir di fevereru di anu dos mil, pa asinala es data, tudu anu UNESCO y stadus menbru ta realiza un konferênsia sobri diversidadi linguístiku na mundu. Y Kabu Verdi, nomeadamenti Ministériu di Kultura, tanbe ten stadu ta realiza alguns atividadis alisivu a es data ki e di kapital inpurtânsia pa nos ki sta na prusésu di unifika skrita y ofisializa nos lingua nativu ki e Lingua Kabuverdianu, ó Kriolu «tout court». Inda nu ka txiga la, má dja nu sta lonji ta bai. Kabuverdianamenti, N ta kontribui ku es nha sinplis y mudéstu riflekson:

N ta kumesa pa agradesi públikamenti tudu kenha ki vóta na mi komu kabuverdianu ki ta difende, promove y inxina Lingua Kabuverdianu, na meiu di kes otus kandidatus di pézu na spétru kultural y susial kabuverdianu. N ta apruveita pa sauda-s kabuverdianamenti y manda-s un abrasu di morabéza di tamanhu di mundu pa es y pa tudu kabuverdianus ki orgulhozamenti ta faze parti di nos Nason Kosmopolita Global, y fla-s ma nu sta djuntu, enbóra infilismenti divididu en ves di unidu na diférensa. Má Ka Ten Tadju Ki Ta Tadja-nu Pa Nu Ofisializa Nos Lingua.

Nu ta da kónta ku algun preokupason, ma na es prusésu di buska di konsénsu pa ofisializason di Kriolu, nu sta divididu en três grupu:
1) grupu maioritáriu (inkluindu nha kabésa) di kes ki ta atxa ma dja sta riunidu kondison pa ofisializason di Kriolu, de jure;
2) grupu minoritáriu di kes ki inda sta marradu na pé di árvori di rezisténsia infundadu y insustentadu, ki ta inklui alguns leigus na siênsia-linguistiku, ki só ta fla, má ka ta konsigi prova, ma inda ka sta kriadu kondison pa ofisializason di Kriolu; na es grupu sta inkluidu Dr. Carlos Veiga, ki fla publikamenti na Mérka ma Kriolu dja é ofisial na Kabuverdi, y pa kel otu ladu bóka el fla ma inda ka sta kriadu kondison pa ofisializadu Kriolu, ma ALUPEC sa ta divide-nu, ma kiston di variantis inda ka sta mutu klaru, y ma ofisializason di Kriolu ta akarreta un enormi enkargu finanseru pa Kabuverdi ki ka sta preparadu pa ser un país bilingi, undi tudu dukumentu ofisial ten ki skrebedu na formatu bilingi purtuges-kabuverdianu, ma material didatiku pa ensinu di Kriolu inda ka sta prontu, etc y tal, enfin, un manansial di arguméntus inventadu pa tenta justifika se puzison komu lider di un partidu pulítiku y kandidatu a futuru primeru ministru di Kabuverdi, ki putensialmenti pode uza ofisializason di Kriolu komu kavalu di batalha na prósimu kanpanha;
3) grupu di pesoas ki inda ka sta ben informadu y inda ka ten un puzison difinidu sobre es kiston di ofisializason di Kriolu. N ta ntende ma e presizu un intervenson abranjenti y urjenti pa splika, klarifika y kontribui pa djuda pesoas a ntende y dismistifika signifikadu di ofisializason di Kriolu.

Nu lenbra ma apezar di limitason di nos rekursus, ofisializason di nos lingua nativu e garantia di se sobrivivênsia ki e indikador y garantia di viabilidadi y sustentabilidadi di nos kultura. Nu dexa nos imuson, konvikson pulitiku y relijiozu, partidu, ideolojia, bairrismu, etc, na un planu sekundáriu pamodi ser kabuverdianu é ka ninhun di kes kuzas la, má e un inekivuku y inkondisional konvikson di pertensa sósiu-kultural. Kal lingua ó kultura na mundu ki e midjor ki di nos? Dja nu konkista nos autonomia pulitiku, agó falta-nu e konkista tanbe nos autonomia linguistiku y kultural, pa nu skrebe nos lingua di fórma ordenadu y uniformi en ves di es forma inbrudjadamenti idiosinkrátiku, irrasional, teknikamenti insustentadu, kaótiku, sen lójika, sen kabésa, sen tonku y sen menbru, má ku lejitimidadi y aseitason.

Si nu kre txiga na korason di kriansas kabuverdianu, nu ten ki inxina-s na Kriolu ki e ses própi lingua! Kriolu debe kumesa ta nxinadu desdi jardin infantil. Sima ki N flaba ántis na un otu artigu di opinion, ideal seria nxina mininus kabuverdianus purtuges komu lingua stranjeru, y uza Kriolu-Purtuges, sima na «two-way bilingual program» na Mérka, pa nxina-s konseitus akadémikus. Só asin ta ivitadu ki mininus kontinua ta reprova na skóla dividu a uzu inadekuadu só di purtuges en ves di Kriolu-Purtuges na prusésu di ensinu y aprendizájen. Y kel-li pode ser un eleméntu ki parsialmenti ta splika insusésu di alguns alunus lógu na kes primeru anus di skolaridadi. Si nu inxina kriansas kabuverdianu só na purtuges, un lingua stranjeru ki es ka ta ntende dretu, nos mensájen idukativu pode fika na kaminhu. Má si nu inxina-s na Kriolu ki e ses própi lingua, dja nu ta txiga na ses kurason. Es merese idukason ki di faktu ta ruspeta ses valoris linguistikus y kultural. Nu ka debe kuntinua ta forsa-s pa es prende konseitus akadémikus só na purtuges, ki pa es e un lingua stranjeru.
Kriolu dja sa ta nxinadu na skóla, dja el sa ta uzadu na admnistrason, na kumunikason susial, y na meiu artístiku kabuverdianu. Ofisializa Kriolu e stablesi un statutu jurídiku-konstitusional pa kualker varianti di Kriolu y purtuges pode ten mesmu direitu y lejitimidadi na ses utilizason na sosiedadi kabuverdianu.
Ofisializa Kriolu ka signifika inpuzison di varianti di Santiagu (badiu) sobri kes otus variantis. E ka signifika ma sa ta ben dexadu di papia variantis di kes otus ilhas pa fika ta papiadu só badiu. Nen e ka signifika ma ta ben inxinadu badiu na tudu kau na Kabuverdi. Nada mais falso! Kes-li e balélas ki opozitoris inventa pa manipula inkautus y manobra-s pulitikamenti. Tudu kel-li e un spidienti y alienason pa diféza di protagonismu pulítiku enkapusadu di MPD (enginheiradu y arkitetadu pa ses núkliu duru) pa deliberadamenti rezisti y promove rezisténsia na tentativa frustradu di ivita pa ofisializason di Língua Kabuverdianu kontise duranti mandatu di guvérnu di PAICV, izenplarmenti lideradu pa Dr. José Maria Neves. N ta lenbra-nhos ma bon guvernason di ekipa lideradu pa JMN ganha kontornu internasional, kantu ki sekretáriu di stadu merkanu, Hillary Clinton, vizita Kabuverdi y fla mundu pa odja y sigi izénplu di Kabuverdi komu un mudélu di demokrasia y di bon guvernason na Áfrika y na mundu. Klaru ki es faktu ta inkomoda opozison ki ten ki pinta-l ku pinsel di sujera, ku prumeru-mon di tinta di baléla y sugunda-mon di tinta di subterfújiu.
Má es spidienti, ki e un suisídiu y derróta pulitiku sima ki nos Ministru di Kultura Dr. Manuel Veiga fla, ten bida kurtu pamodi aderênsia a kauza di ofisializason di Kriolu sa ta ganha un novu kontornu y dinámika transnasional tamanhu, ku distaki na país y sobretudu na diáspura: na meiu artistiku, na publisidadi, na ensinu, na kumunikason susial, Kriolu sa ta ganha pézu y vultu ki ta faze-nu akredita ma ku es nóvu dizafiu ki lansadu, Ténpu Nóbu - Respósta Nóbu, Ka Ten Tadju Ki Ta Tadja-nu Pa Nu Ofisializa Nos Lingua. Inspiradu pa es frazi di Amilcar Cabral, “Mi e un sinplis afrikanu ki kis salda nha dívida ku nha povu y vive nha époka”, nu debe kuntinua ku es labuta y luta pa libertason linguistiku y kultural di Nason Kabuverdianu, y salda es nos dívida kulétivu ku nos Nason. Nu Pintxa! Si nu sta dianti na luta, nu avansa. Ka nu spia pa trás. Pa dianti ki e kaminhu pa vitória.

Sunday, February 21, 2010

KRIOLU - ES TA XINTI-BU MÁ KA TA OFISIALIZA-BU


Pa Agnelo A. Montrond, USA

Brockton, EUA – 21 di fevereru di 2010 - Dedikatória: N ta didika es puema pa nha amigu y kuléga Prof. Euclides Fontes, ex-diputadu di Nason y un autentiku difensor di Kriolu. Tanbe N ta didika títulu di kabuverdianu di anu 2009, ki N ganha resentimenti na sondájen realizadu pa FORCV, a Dr. Marciano Moreira, más konxedu pa Marciano Nha Ida Padri Nicolau Ferreira, un verdaderu konbatenti pa liberdadi linguistiku y kultural na Kabuverdi, y N ta didika-l tanbe pa kauza y muviméntu pró ofisializason di KRIOLU. Inda N ta didika-l pa kada konbatenti di es luta y labuta pa nos terseru liberdadi linguistiku y kultural: liberdadi di papia, lé, obi, skrebe, y rasiusina na kualker varianti di Kriolu di Kabuverdi, en pé di igualdadi ku purtuges y linguas di paizis di akolhiméntu di kabuverdianus na diáspura.


Oji e dia internasional di lingua matérnu
Dia di KRIOLU, orgulhu di nos Nason Kabuverdianu
Bo e nos lingua di bérsu na es nos bérsu kosmopolita y serenu
Ku bo na bu lugar, nos konkista y libertason ta fika más konplétu
//
Kriolu bo e nos lingua tudu floridu
Bo e nos amor di kretxeu tudu koloridu
Bo e nos flor nasional di nóvi pétalas tudu unidu
Bu ta enfeita nos konstituison y bu ta bira-l más bunitu ki tudu
//
Es ta xinti-bu má ka ta ofisializa-bu
Ta da diskulpa ma kondison sa ta falta-bu
Má ta papia-bu y ta uza-bu
Sen burgónha ki fare pokabrigónha
Na kanpanha bo ki e ofisial
//
Kriolu e sodadi di speransa
Speransa e koraji pa kumesa
Kumesa e kria kondison
Kondison e ofisializa sen dimóra
Ofisializa tudu variantis di Kriolu ki e nos Pátria
//
Ofisializason di Kriolu
E kondison nesesáriu y sufisienti
Pa Kriolu, Lingua ofisial di nos Nason
Sakédu onbru ku onbru ku purtuges
Orgulhozu pa relasiona na dualidadi orizontal
Ku tudu linguas ki ten na mundu
//
Kriolu, ka ten tadju ki ta tadja-nu di ofisializa-bu un dia
Kaminhu e ka mutu lonji
Si vontadi pulitiku sta-nu pértu
Pa nu txiga kel konsénsu ki ta uni-nu
Pa nu labanta identidadi di nos Nason

Agnelo A. Montrond

Saturday, February 20, 2010

Niger - Un coup d'Etat prévisible

 

Par RFI

Depuis trois mois, bon nombre de Nigériens prévoyaient une réaction de l'armée. La date du 22 décembre dernier a marqué l'expiration du deuxième mandat de Mamadou Tandja qui, pour se maintenir au pouvoir au-delà de cette date, avait dissous le Parlement et fait adopter par référendum une nouvelle Constitution. 

D'autres facteurs ont aussi compté dans la décision de renverser Mamadou Tandja.
L'armée a visiblement voulu donner une dernière chance à la négociation menée par la CEDEAO. Mais, mardi 16 février, le sommet des chefs d'Etats de l'organisation sous-régionale n'a pu faire qu'un constat d'échec. Les cartes du dialogue épuisées, les militaires ont renversé 48 heures après ce sommet le président Tandja.

Plusieurs facteurs les y ont incités. Après la rupture du dialogue avec l'opposition, les militaires ont probablement craint un durcissement du régime Tandja avec à la clef la mise à l'écart au sein de l'armée d'éléments jugés suspects. Les putschistes ont peut-être également décidé d'agir rapidement pour ne pas être pris de vitesse par un autre groupe : des officiers supérieurs, par exemple, qui auraient pu faire le coup avant eux.

Selon une source bien informée de la région, au sein des forces armées nigériennes un ou deux autres groupes de militaires se préparaient aussi. Ceux qui ont pris le pouvoir sont pour la plupart issus de la jeune génération et font partie des cadres intermédiaires qui seraient, selon un diplomate de Niamey, moins compromis avec le régime Tandja et moins corrompus.

La junte, qui a dû prendre quelques assurances chez les voisins, ne peut pas échapper aux condamnations formelles. Mais l'éviction de Mamadou Tandja est sans aucun doute perçue comme un soulagement, en tout cas comme une potentielle solution pour ramener le Niger sur les rails de la démocratie, à condition bien sûr que les putschistes jouent le jeu.

Source: http://www.rfi.fr/contenu/20100220-coup-detat-previsible

Níger: Ban Ki-moon condenou golpe de Estado
02h00m

Nova Iorque, 20 fev (Lusa) - O secretário-geral da ONU, Ban Ki-moon, condenou o golpe de Estado no Níger e apelou ao respeito pelo estado de direito e pelos direitos do homem, declarou sexta feira o seu serviço de imprensa em comunicado.

Ban Ki-moon "condena o golpe de Estado ocorrido a 18 de fevereiro no Níger. Reitera que desaprova qualquer mudança anticonstitucional de governo e qualquer tentativa para permanecer no poder por vias anticonstitucionais".

O líder da O.N.U "toma nota da declaração do Conselho Supremo para a Restauração da Democracia que indicou a sua intenção de restabelecer a ordem constitucional no Níger".
Este texto da agência Lusa foi escrito ao abrigo do novo Acordo Ortográfico.

Fonte: http://jn.sapo.pt/PaginaInicial/Interior.aspx?content_id=1499606